آبی یا قرمز؛ رنگ لباس چه تاثیری بر عملکرد ورزشکاران دارد؟

شطرنج از معدود بازی‌های رایجی است که در آن دو رنگ “سیاه و سفید ” باهم رقابت می‌کنند اما در بیشتر ورزش‌ها معمولا دو رنگ بیش از بقیه رنگها رایج است؛ آبی و قرمز. اگر طرفدار یک لیگ ورزشی باشید حتما متوجه شده‌اید که رنگ لباس تقریبا نیمی از تیم‌های هر لیگی در هر کشوری قرمز یا آبی است. اما در مورد اینکه “چرا رنگ لباس بیشتر تیمهای ورزشی آبی یا قرمز است؟” باید گفت اینکار بی‌دلیل نیست، روان‌شناسان پی برده‌اند که وجود لباس‌های برنگ آبی و قرمز در تن دو تیم یا دو شخص “حس رقابت” را هم برای آنان و هم برای تماشاچیان تشدید می‌کند. دقیقا بهمین‌خاطر است که در بسیاری از ورزشها از جمله کشتی رنگ لباس رقبا آبی و قرمز تعیین می‌شود.

در مورد اینکه رنگ لباس تیم مورد علاقه‌تان چه رنگی است نمی‌توان کاری کرد اما اگر قصد دارید برای تیم خودتان لباس انتخاب کنید بد نیست بدانید رنگ لباس هر تیم در میزان موفقیت آن تیم تاثیر دارد!

آدام آلتر برای بررسی این مسئله که رنگ لباس چه تاثیری بر عملکرد ورزشکاران دارد دست به پژوهش بسیار جالبی زد. همانطور که می‌دانید در رقابت‌های تک به تک المپیک معمولا دو رنگ لباس وجود دارد (همانطور که حدس می‌زنید؛ قرمز و آبی) و اینکه هر کسی چه رنگی را بپوشد به قید قرعه تعیین می‌شود. این مسئله یک فرصت مطالعاتی طبیعی و بسیار عالی است را برای پژوهشگران بوجود می‌آورد لذا آلتر تصمیم گرفت برای بررسی این مسئله تمام رقابت‌های “تک به تک” المپیک ۲۰۰۴ آتن (بوکس، کشتی، تکواندو، کشتی آزاد و …) را مورد بررسی قرار داد.

نتایجی که آدام آلتر بدست آورد بسیار جالب بود؛ او دریافت در تمام رقابت‌ها افرادی که رنگ لباس آنها قرمز بوده پیروزی‌های بیشتری بدست آورده‌اند و این تفاوت نیز آنقدر فاحش است که نمی‌توان آن را به شانس نسبت داد.

چرا ورزشکارانی که رنگ لباس آنها قرمز است بیشتر برنده می‌شوند؟

در نظر ما انسانها رنگ قرمز رنگ “پرخاشگری و غلبه” است. بهمین‌خاطر است که تمام اخطارها را با رنگ قرمز می‌نویسند (تا حتما شما از آن تبعیت کنید). در مورد ریشه این مسئله باید گفت: این پدیده اساسا به دوره تکامل انسانها بر می‌گردد زیرا معمولا در طبیعت حیوانات هنگامی که قصد انجام رفتارهای پرخاشگرانه را دارند، قسمت‌های قرمزرنگ بدن خود را به نمایش می‌گذارند (اگر به رفتار آنها در فصل جفت گیری دقت کنید بخوبی این مسئله را می‌بینید) مثلا حیوانات درنده دهان خود را می‌گشایند تا زبان و حلق قرمز رنگشان معلوم شود و پرندگان پرهای قرمزرنگشان را باد می‌کنند. بهمین خاطر معمولا انسانها در مواجهه با رنگ قرمز احساس خطر می‌کنند. حال این مسئله را در کنار تمام پیش‌زمینه‌هایی بگذارید که افراد از رنگ قرمز در ذهن خود دارند (رنگ آژیر قرمز، رنگ تابلوی ایست قرمز، رنگ چهره فرد عصبانی قرمز، رنگ نمرات کمتر از ۱۰ در دوران تحصیلی قرمز، رنگ انواع و اقسام اخطارها قرمز و …). تصور کنید همان شخص در زمین مسابقه قصد مواجهه با فردی را داشته باشد که رنگ لباس او قرمز است!

جالب است که بدانید این اثر نه تنها ورزشکاران بلکه تماشاچیان یک رقابت (از جمله داور) را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد. در پژوهش بسیار جالب دیگری تعدادی پژوهشگر از چند داور بین‌الملی تکواندو خواستند که به تماشای فیلم ضبط شده از چند مسابقه تکواندو بپردازند و بر اساس این فیلم‌ها تصمیم بگیرند که چه کسی برنده هر مسابقه شده است.

البته پژوهشگران در حقیقت داوران را به دو دسته تقسیم کرده بودند. به دسته اول اصل فیلم‌ها را نشان می‌دادند و به دسته دوم نسخه‌ای از همان فیلم‌ها را نشان می‌دادند که در آنها بوسیله نرم‌افزارهای کامپیوتری رنگ لباس ورزشکاران با هم عوض شده بود (بعبارتی در مجموعه دوم فیلمها رنگ لباس قرمز و آبی عوض شد).

بنظرتان چه نتیجه‌ای حاصل شد؟ هر دو دسته داوران به افرادی که در فیلم‌ها لباس قرمز رنگ پوشیده بودند امتیازات بیشتری دادند! یک لحظه بخود یادآوری کنید که تمام مشارکت‌کنندگان در این آزمایش از داوران بین‌المللی تکواندو بودند که سابقه داوری در المپیک را نیز داشتند!

بعبارتی حتی داورانی در این سطح نیز تحت تاثیر سوگیری نسبت به لباس قرمز رنگ قرار داشتند و در نظرشان فرد با لباس قرمز (ضربه‌گیر، کلاه، دستکش و …) بیشتر حمله می‌کرد و تسلط بیشتری داشت.

البته اینها تنها پژوهش‌هایی نیستند که در مورد رنگ لباس انجام شده. مارک فرانک و همکارانش در پژوهش دیگری در سال ۱۹۸۰، تعدادی ضربات خطای تیم‌های فوتبال را زیرنظر گرفتند و به این نتیجه رسیدند که داوران قوتبال، تیم‌های با رنگ لباس تیره را خطاکارتر دیده و در مقایسه با تیم‌های با رنگ لباس سفید، خطاهای بیشتری از آنها می‌گیرند و آنها را بیشتر جریمه می‌کنند.

آیا این اثر در بازی‌های کامپیوتری نیز وجود دارد؟

در یکی از پژوهشهایی که در سال ۲۰۰۸ در مجله Cyberpsychology  به چاپ رسید پژوهشگران دریافتند در رقابت‌های بازی‌های کامپیوتری تیم‌ها و شخصیت‌هایی که به رنگ قرمز هستند به میزان ۵ % بیشتر برنده می‌شوند یعنی این مسئله تاحدودی در بازی‌های کامپیوتری نیز صدق می‌کند.

لذا اگر قصد داشتید در رقابتی ورزشی شرکت کنید امیدوارم شانستان بگیرد و لباس قرمز رنگ نسیب شما شود.

منابع:

Alter, A. (2014). Drunk Tank Pink And Other Unexpected Forces That Shape How We Think, Feel, and Behave. New York: Penguin Books,

Frank, M. G., & Gilovich, T. (1988). The Dark Side of Self- and Social Perception: Black Uniforms and Aggression in Professional Sports. Journal of Personality and Social Psychology, 54(1), 74–۸۵٫

Hagemann, N., Strauss, B., & Leißing, J. (2008). When the Referee Sees Red… Psychological Science, 19(8), 769–۷۷۱٫

Hill, R. A., & Barton, R. A. (2005). Red Enhances Human Performance in Contests. Nature, 435(7040), 293.

Ilie, A., Ioan, S., Zagrean, L., & Moldovan, M. (2008). Better to be red than blue in virtual competition. Cyberpsychology & Behavior, 11(3), 375–۳۷۷٫

رنگ لباسنویسنده: دکتر جیمی مدیگان

نویسنده و روانشناس صنعتی و سازمانی

منبع: PSYCHOLOGY TODAY

مترجم: حمید ابراهیمی زاده

مطالب مرتبط

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر می دهد

avatar
  وارد شدن  
آگاه ساختن از