آیا سگها توانایی تفکر کمی دارند؟

بعضی افراد معتقدند سگها توانایی‌های اولیه تفکر کمی را دارند.  توانایی تفکر کمی در حقیقت توانایی تجزیه و تحلیل جهان پیرامون برحسب کمیت‌هاست که شامل مقایسه بر حسب مقدار و اندازه است یعنی مثلا سگها می‌توانند تشخیص دهند بین دو شیء کدامیک بزرگتر است. در پژوهش‌های اولیه اندیشمندن برای درک این موضوع دو همبرگر که یکی بزرگتر از دیگری بود را جلوی سگ‌ها می‌گذاشتند و وقتی دیدند سگها بیشتر مواقع همبرگر کوچکتر را انتخاب می‌کنند به این نتیجه رسیدند که سگها توانایی تشخیص و مقایسه اندازه و بطور کلی تفکر کمی را ندارند. اما این پژوهش یک ایراد دارد؛ تفکر سگ‌ها شامل فرصت‌طلبی نیز می‌شود یعنی سگها ضرب‌المثل “یک پرنده در دست بهتر از دو پرنده روی شاخه است” (مترجم: سرکه نقد به از حلوای نسیه) را درک می‌کنند زیرا سگها همبرگر را نه بر اساس کوچک و بزرگی بلکه بر اساس دوری و نزدیکی انتخاب می‌کنند یعنی آنها همبرگر نزدیک‌تر را انتخاب می‌کنند، خواه بزرگتر باشد یا کوچکتر. اما اگر هر دو همبرگر در فاصله یکسانی از آنها قرار داشته باشند، بخوبی نشان می‌دهند که چه درک عمیقی از بزرگتر و کوچکتر دارند! (بسمت همبرگر بزرگتر می‌روند)

نورتون میلگرام از دانشگاه تورنتو بخوبی توسط آزمایشهایی نشان داد که سگها درک بسیار درستی از کوچکتری، بزرگتری و بطور کلی اندازه دارند. او در طی آزمایشهایش به سگها آموخت که باید دو شیء را در جعبه‌ای که از دوبخش تشکیل شده بیندازند. از بین این دو شی یکی بزرگتر از دیگری بود و بین دوبخش جعبه هم یکی بزرگتر بود بنحوی که اگر سگ شیء کوچکتر را در قسمت بزرگتر جعبه جای می‌داد آنگاه شی بزرگتر در قسمت کوچکتر جای نمی‌گرفت ولیکن سگها همواره شیء درست را در جای درست قرار می‌دادند. همچنین براحتی می‌توان به سگها آموزش داد از بین دو شیء، بزرگتر یا کوچکتر را بردارد و سگها هم در عمل صرفنظر از شکل یا ماهیت اشیا همواره دستور آموخته‌شده را بدرستی اجرا می‌کنند.

یک بخش پیچیده‌تر تفکر کمی ” توانایی شمارش ” است. سگها در آزمایشگاه بخوبی ثابت کرده‌اند که توانایی اینکار را دارند. از آنجائیکه سگها زبان ندارند (زبان آنها برای ما قابل فهم نیست) در آزمایشگاه به سگها آموزش می‌دادند در مقایسه دو صفحه که روی آنها نقاط رنگی گذاشته شده، آن صفحه‌ای را که نقاط بیشتری دارد برگزینند. و سگها براحتی اینکار را انجام می‌دادند (صرفنظر از تعداد نقاط یا اختلاف تعداد نقاط در دو صفحه) البته خب بدیهی است که سگها نمی توانند مثلا تشخیص دهند بین دو صفحه که یک کدام ۱۹۵۰ نقطه و دیگری ۱۹۵۱ نقطه دارد یک کدام را تشخیص دهند، اینکار برای انسانها هم سخت است!

یک بخش پیچیده‌تر تفکر کمی “توانایی حساب” است. سگها بارها این توانایی را در زندگی روزمره نشان داده‌اند مخصوصا سگهایی که در ورزش آموزش می‌بینند. ربکا وست از دانشگاه لینکلن انگلستان و روبرت یانگ از دانشگاه مذهبی کاتولیک برزیل سعی کردند روشی که معمولا در مورد کودکان انسان بکار می‌رود را روی سگها بکار ببرند. این روش “ترجیح دیداری” نامیده می‌شود. ترجیح دیداری مدت زمانی که کودک به یک چیز نگاه می‌کند را اندازه می‌گیرد. این روش از آن جهت سودمند است که پژوهشگران اثبات کرده‌اند نوزاد انسان به نتایج غیرمنتظره و غیرمعمول به مدت بیشتری نگاه می‌کند. در آزمایشی که برای برسی تفکر کمی کودک انسان انجام می‌شود معمولا کودک را روبروی یک نوار نقاله می‌نشانند که روی آن دو عروسک قرار دارد. این نوار نقاله در بخشی از مسیر خود از پشت صفحه‌ای می‌گذرد که کودک توانایی دیدن پشت آن را ندارد. گاهی در حین انجام آزمایش وقتی عروسکها به پشت نوار نقاله می‌رسند آزمایشگران یکی از دو عروسک را برمی‌دارند یا عروسک سومی هم آنجا می‌گذارند. چنانچه کودک توانایی حساب داشته باشد و ببیند عروسک‌هایی که از پشت صفحه خارج می شوند کمتر یا بیشتر از تعداد عروسکهایی است که به پشت صفحه رفتند، بیشتر به آن خیره می‌شوند زیرا این نتیجه برای آنها غیرمنتظره است.

این آزمایش عینا در مورد سگها نیز به اجرا درآمد با این تفاوت که بجای عروسک از مقداری گوشت استفاده شد و جالب اینکه وقتی تکه‌های گوشت اضافه یا کم می‌شدند سگها به مدت طولانی‌تری به آنها نگاه می‌کردند که نشان می‌دهد سگها توانایی حساب کردن هم دارند (۳=۲+۱ یا ۱=۱-۲). البته وجود این توانایی در سگها بسیار پیچیده نیست و به اعداد یک رقمی خلاصه می‌شود که البته آن هم توجیه دارد. سگها از لحاظ تکاملی جزو حیوانات وحشی هستند لذا توانایی شمارش و حساب اعداد تک رقمی برای آنها یک توانایی حیاتی یحساب می‌آید مثلا یک سگ ماده باید همواره هشیار باشد که ۴ یا ۵ توله‌اش همسراهش هستند و چنانچه یکی از آنها کم شده باشد به سراغ آن برود.

این نتایج بخوبی نشان می‌دهند سگها تفکر کمی پیشرفته‌ای دارند اما این توانایی هرچقدر زیاد باشد هم من را مجاب نمی‌کند دخل و خرج زندگی‌ام را دست آنها بسپارم پس بیاد داشته باشید تفکر کمی سگها تنها در حد سگها است!

تفکر کمینویسنده: دکتر استنلی کورن

استاد روان شناسی دانشگاه بریتیش کلمبیا

منبع: PSYCHOLOGY TODAY

مترجم: حمید ابراهیمی زاده

 

مطالب مرتبط

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر می دهد

avatar
  وارد شدن  
آگاه ساختن از