آیا پدران بین دختر و پسران فرق می‌گذارند؟

اصول تربیت کردن فرزندان در فرهنگ‌های مختلف متفاوت است. یکی از عواملی که باعث این تفاوت می‌شود نگرشهای جنسیتی در امر تربیت کردن است. این نگرشها در طول زمان دستخوش تغییرات زیادی شده‌اند اما هنوز به قوت خود باقی هستند، مخصوصا در سالهای ابتدایی زندگی. براساس نظریه شناختی-اجتماعی آلبرت بندورا در مورد رشد جنسیتی والدین متناسب با جنسیت فرزندشان بعضی رفتارها را در آنها تقویت و بعضی رفتارها را در آنها تنبیه می‌کنند. یعنی چنانچه کودک متناسب با باورهای قالبی که والدینش در مورد رفتارهای مناسب یک جنس (دختر یا پسر) دارند رفتار کنند به آنها پاداش می‌دهند، در غیر اینصورت آن رفتار را نمی‌پسندند. مثلا اغلب والدین پسران را از بازی کردن با عروسک منع می‌کنند و برعکس دختران را به اینکار تشویق می‌کنند و از سوی دیگر دختران از از انجام دادن فعالیت‌های پرخطر منع می‌کنند اما برای پسران منع آنچنانی قائل نمی‌شوند.

پژوهش‌ها نشان می‌دهند مادران با دختران بیش از پسران حرف می‌زنند و همچنین بیش از پسران آنها را از انجام دادن فعالیت‌هایی که ممکن است به آنها آسیب برساند منع می‌کنند. همچنین هم پدران و هم مادران با پسران بیش از دختران بازی‌های فیزیکی همچون کشتی گرفتن انجام می‌دهند. در ضمن والدین به بروز عواطف در فرزندان خود نیز نگاه قالبی جنسیتی دارند. برای مثال پژوهشی که در سال ۲۰۰۵ در اینباره انجام شد، نشان داد؛ بیشتر پدران عواطف فروتنانه (سلطه‌پذیرانه) را در دختران بیشتر می‌پسندند و هنگامی که پسرانشان عواطف شبه‌پرخاشگرانه نشان می‌دهند توجه بیشتری به آنها می‌کنند.

البته انجام دادن پژوهش‌هایی از این دست مشکل است زیرا والدین میل چندانی به مشارکت در چنین پژوهش‌هایی که تلویحاً نشان می‌دهد آنها بین فرزندانشان فرق می‌گذارند، ندارند، مخصوصا که این تفاوت جنسیتی نیز باشد.

اما پژوهشی که اخیرا جیمز رولینگ و همکارانش از دانشگاه اموری در اینباره انجام دادند و نتایج آن در مجله علوم اعصاب و رفتار چاپ شد یکی از عمیق‌ترین این دست پژوهش‌هاست. این محققان در این پژوهش قصد داشتند نحوه تعامل پدران و فرزندانشان و تاثیری که این تعامل بر فیزیولوژی مغز کودکان دارد را  مورد بررسی قرار دادند. آنها بدین منظور ۶۹ مرد (با سن متوسط ۳۳ سال) که یک فرزند ۱ یا ۲ ساله داشتند را مورد مطالعه قرار دادند. از بین این پدران ۳۴ تای آنها دختر و ۳۵ تای آنها پسر داشتند. محققان این دو گروه را به نحوی تقسیم کردند که از لحاظ اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی تفاوت چندانی با هم نداشته باشند.

پژوهش بدین شکل بود که تصاویری از حالات مختلف عاطفی کودکان گرفته می‌شد. سپس به پدران یک وسیله سیار ثبت صدا داده می‌شد که وقتی افراد آنها را همراه خود داشتند بطور متناوب مکالمات و صداهای اطراف را ضبط می‌کرد. از پدران خواسته شد به مدت یکهفته این وسیله را همراه خود داشته باشند. این دستگاه طوری برنامه‌ریزی شده بود که به مدت یک هفته هر ۹ دقیقه، ۵۰ ثانیه صدای اطراف را ضبط کند. بدین طریق ۱۵۸ صدای ضبط شده از هر نفر بدست می‌آمد.

پژوهشگران پس از تجزیه و تحلیل، صداهای بدست آمده را به چهار دسته تقسیم کردند:

-آنهایی که حالت عاطفی پدران را بروز می‌داد (خندیدن، آواز خواندن و غرولند کردن)

-آنهایی که حالت عاطفی کودکان را بروز می‌داد (صدای خندیدن یا گریه کردن)

-آنهایی که فعالیت‌های مشترک کودکان و پدران را منعکس می‌کرد (کتاب‌خواندن، فعالیت‌های غیرفیزیکی و بازی‌های فیزیکی)

-رفتارهای مراقبتی والدین (توجه کردن به کودک، محبت کردن به کودک، تشویق کردن و پاداش دادن)

همچنین در پایان این یک هفته از پدران خواسته شده پرسشنامه‌ای در مورد سبک والدینی خود پر کنند، همچنین از آنها نمونه خون و بزاق دهان گرفته شد و از مغزشان نیز اسکن fMRI گرفته شد و در حین اینکار به آنها تصاویر مربوط به حالات مختلف عاطفی فرزندشان نشان داده شد.

تجزیه و تحلیل صداهای ضبط شده نشان داد که رفتار پدران بسته به اینکه با دختران تعامل می‌کنند یا پسران فرق می‌کند. و همانطوری که انتظار می‌رفت پدران با پسران بیش از دختران بازی‌های فیزیکی و پرتحرک انجام می‌دادند (بازی‌های نظیر قلقلک دادن، هل دادن و کشتی گرفتن). در عوض در تعامل با دختران بیشتر آواز می‌خواندند و شکلک در می‌آوردند و بطور کلی عواطف خود را آشکارتر بروز می‌دادند.

همچنین در ادبیاتی که این پدران در هنگام صحبت کردن با فرزندشان استفاده می‌کردند هم تفاوت وجود داشت. آنها در هنگام صحبت با پسران خود بیشتر از کلماتی که مرتبط با “موفقیت” بود استفاده می‌کردند (نظیر بهترین، برنده، غرورآفرین و …) و در هنگام صحبت با دختران خود از کلمات عاطفی استفاده می‌کردند ( نظیر دوست داشتن، ناراحت، خوشحال و …). یعنی پدران دختران به گونه‌ای تقویت می‌کردند که عاطفی‌تر و پسران را به گونه‌ای تقویت می‌کرد که رقابتی‌تر باشند.

همچنین تجزیه و تحلیل تصاویر MRI نشان می‌داد بسته به اینکه این پدران با دختران تعامل می‌کردند یا پسران، مناطق متفاوتی از مغزشان فعالیت بیشتری داشت. مثلا وقتی عکس خنده دختران را به این پدران نشان می‌دادند بخش مربوط به پردازش بصری و مدارهای پیش‌پیشانی قشر مخ بیش از هنگامی که عکس خنده پسران را نشانشان می‌دادند فعال بود. اما فعالیت مغزی پدران وقتی که عکس غمگین پسران و دختران را به آنها نشان می‌دادند تفاوتی نداشت.

می‌توان اینچنین نتیجه گرفت که حداقل بخشی از تفاوت های جنسیتی که بین دختران و پسران وجود دارد ناشی از تفاوتی است که پدران در برخورد با آنها نشان می‌دهند. البته این تفاوت در رفتار پدران خودخواسته و عمدی نیست زیرا آنطور که جیمز رولینگ و همکارانش معتقدند؛ از آنجائیکه پسربچه‌ها میزان تستوسترون بیشتری در خونشان دارند، تمایل بیشتری به انجام بازی های خشن و فیزیکی دارند که همین تمایل، رفتار پدران را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد.

منابع: 

Mascaro, Jennifer S.; Rentscher, Kelly E.; Hackett, Patrick D.; Mehl, Matthias R.; Rilling, James K.  Child gender influences paternal behavior, language, and brain function.  Behavioral Neuroscience, Vol 131(3), Jun 2017, 262-273.

 

آیا پدران بین دختران و پسران فرق میگذارند؟نویسنده: دکتر رومئو ویتلی

نویسنده و روانشناس

منبع: PSYCHOLOGY TODAY

مترجم: حمید ابراهیمی زاده

مطالب مرتبط

دیدگاه بگذارید

avatar
  وارد شدن  
آگاه ساختن از
RSS
Follow by Email
Facebook
LinkedIn