بهترین روشهای روان‌شناختی کنترل عصبانیت

اگر بتوانیم کنترل عصبانیت خود را بدست بگیریم می‌توانیم از بسیاری از شرمندگی‌های بعدی خلاص شویم زیرا ما معمولا در هنگام عصبانیت کارهایی می‌کنیم که بعید است در هنگام آرامش حتی فکر آن را هم بکنیم؛ فحاشی، آسیب رساندن به اشیا و انسانها، تصمیمات خطرناک و … کمترین کارهایی است که از دست یک انسان عصبانی بر می‌آید. بنظرم نیازی نیست زیاد در مورد فواید کنترل عصبانیت حرف بزنم زیرا بعید می دانم کسی باشد که آنها را نداند اما مشکل اینجاست که چگونه؟ روان‌شناسان راههای بسیاری را برای کنترل عصبانیت پیشنهاد کرده‌اند ولی بیشتر این راهها مفید نیستند زیرا خیلی بعید است کسی بتواند در هنگام عصبانیت به این فکر کند که چگونه عصبانیتش را کنترل کند. مشکل اینجاست که ما انتظار داریم به اوج عصبانیت برسیم و آنگاه دکمه “عصبانیت خاموش” را بزنیم و بعد بلافاصله آرام شویم. ولی شیوه درست کنترل عصبانیت این نیست. اما برای فهمیدن شیوه درست کنترل عصبانیت لازم ابتدا کمی در مورد این صحبت کنیم که اصلا چرا انسانها عصبانی می‌شوند.

چرا افراد عصبانی می‌شوند؟

هنوز هیچ نظریه جامعی در مورد اینکه چرا انسانها عصبانی می‌شوند وجود ندارد اما برایند نظرات متخصصان و روان‌شناسان چهار دلیل عمده را مطرح می‌کند:

۱-ناخوشی

یکی از عمده‌ترین دلایل عصبانیت ناخوشی است. ناخوشی مفهومی عام است که می‌تواند از ابتلا به یک بیماری جسمی تا انواع و اقسام بیماری‌های روانی را شامل شود. عمده ترین بیماری روانی که منجر به عصبانیت می‌شود افسردگی است. افسردی منجر به خشمی معطوف به خود می‌شود. خشمی که ناشی از احساسات ناخوشایند و ناتوانی است و شخص را وادار به انجام واکنش می‌کند (که یا خودش را از بین ببرد یا به ین وضع پایان دهد).

۲-بدست آوردن کنترل

هر آنچه که در هنگام ترس باعث می‌شود ما نتوانیم کاری انجام دهیم در هنگام عصبانیت این تهور را به ما می‌دهد که کاری انجام دهیم. گاهی افراد برای اینکه بتوانند کاری بکنند و اوضاع را در دست بگیرند عصبانی می‌شوند. البته این عصبانیت خودخواسته نیست بلکه از اعماق ناهشیار شخص سرچشمه می‌گیرد.

۳-احساس قدرت

اگر ما کوچکیم و نمی‌توانیم بزرگ شویم باید آنقدر دیگران را کوچک کنیم که در مقایسه با آنها بزرگتر باشیم. اینکار معمولا بوسیله خشونت (و عصبانیت که تظاهر آن است) صورت می پذیرد.

۴-احساس ناعدالتی

یکی از بزرگترین منابع عصبانیت در انسان از بنیان‌های اخلاقی سرچشمه می‌گیرد. انسان ذاتا از دیدن بی‌عدالتی احساس عصبانیت می‌کند، خواه این بی‌عدالتی در مورد خودش رخ دهد یا در مورد دیگری.

بهرحال عصبانیت از جمله عواطفی است که از لحاظ اجتماعی پذیرفتنی نیست و ما باید حداقل در موقعیت‌های عمومی بتوانیم آن را کنترل کنیم.

شیوه‌های کنترل عصبانیت

اگر بخواهم فقط یک نکته در مورد کنترل عصبانیت بگویم اینست؛ نه آن را نادیده بگیرید و نه آن را سرکوب کنید!

هم پژوهش‌ها وهم تجربه بروشنی نشان داده این دوکار بدترین کارهایی است که می‌توان برای کنترل عصبانیت انجام داد. وقتی عصبانی می‌شویم تا وقتی که آن را بشکل راضی‌کننده‌ای بروز نداده‌ایم ، آرام نخواهیم شد. لذا موضوع اینجاست که چگونه عصبانیت خود را بروز دهیم که کمترین آسیب را به خودمان، روابطمان و دیگران بزنیم؟ شیوه بروز دادن در این موارد بستگی به این دارد که خود عصبانیت از کجا نشات گرفته باشد. من در ادامه یادداشت این منشأها و شیوه مناسب برخورد با آنها را شرح داده ام. بیایید آنها را با هم مرور کنیم:

۱-اگر عصبانیت ناشی از ناخوشی باشد

باید ناخوشی که منجر به عصبانیت است را تشخیص دهیم و درمان کنیم.

۲-اگر عصبانیت برای بدست آوردن کنترل باشد

از خود بپرسید چرا فکر می‌کنم کنترل اوضاع را از دست داده‌ام؟ ترس یکی از شایعترین دلایل است. متاسفانه یا خوشبختانه عصبانیت یکی از قاطعترین و البته در دسترس‌ترین راههای بدست آوردن کنترل در کوتاه‌ مدت است. اما مشکل عدم‌کنترل هنوز باقی است (زیرا اگر واقعا بر شرایط کنترل داشتیم اصلا نیازی به عصبانی شدن نبود). لذا بهتر است به روشهای بهتر و پایدارتری برای بدست آوردن کنترل متوسل شویم. اما اگر شرایط واقعا قابل کنترل نبود باید عواطفی که منجر به احساس عدم کنترل می‌شود را شناسایی کنیم که در اغلب موارد ترس و احساس عدم قطعیت است. وقتی که عواطف زیربنایی عدم کنترل را شناختیم می‌توانیم آگاهانه در جهت کنترل آنها گام برداریم.

۳-اگر عصبانیت برای کسب احساس قدرت باشد

در مواردی که عصبانیت بخاطر کسب احساس قدرت است بحث کنترل مطرح نیست، بلکه هدف رهایی از احساس کوچکی است. اما مهم اینجاست که بدانیم احساس کوچکی از کجا نشات می‌گیرد. در بیشتر مواقع احساس کوچکی ناشی از “عدم امنیت روانی” است و اینکه فکر کنیم ما آنقدر کوچکیم که دیگران براحتی می‌توانند ما را نادیده بگیرند. بهترین راه برای از بین بردن احساس عدم امنیت روانی اینست که یکبار ارزشهایمان را با خود مرور کنیم (اینکه چه چیزهایی باعث می‌شود من بعنوان یک انسان ارزشمند باشم).

۴-وقتی عصبانیت ناشی از بی‌عدالتی باشد

بهترین راه برای کنترل عصبانیت ناشی از بی‌عدالتی چیست؟ “اینکه در راه از بین بردن این ناعدالتی گام برداریم”. در این مورد باید دو نکته را در خاطر داشته باشیم. اول اینکه اگر در حق شخصی غیر از خودمان ظلم می‌رود باید دخالت کنیم، و این دخالت نه برای کمک به آن شخص بلکه برای کمک به خودمان است. و نکته دوم اینکه لزومی ندارد حتما بتوانیم بی‌عدالتی را ریشه کن کنیم، همینکه در جهت رفع آن تلاش کنیم برای کاهش عصبانیت‌مان کافیست.

راهکارهای کنترل عصبانیت در دیگران

اگر راههای کنترل عصبانیت را یاد گرفتیم و توانستیم با کمک آنها عصبانیت‌مان را کاهش دهیم، آیا دیگر در زندگی‌مان با عصبانیت برخوردی نخواهیم داشت؟ خیر، همیشه امکان دارد با عصبانیت اشخاص دیگر روبرو شویم لذا لازم است روشهای کنترل عصبانیت در دیگران را هم بیاموزیم. برای اینکار این گامها را بردارید:

۱-ابتدا کنترل خود را حفظ کنید

اگر مرتکب اشتباهی نشده‌اید و با عصبانیت کسی روبرو شده‌اید شخص مقابل یا قصد دارد کنترل شما را بدست بگیرد یا اینکه شما را کوچک کند تا خودش بزرگتر بنظر برسد لذا باید به خود یادآوری کنید که شما اشتباهی مرتکب نشده‌اید و عصبانیت او تنها یک استراتژی برای رسیدن به هدفش است.

۲-به آنها کمک کنید عصبانیتشان را به شیوه‌ای کم ضرر بروز دهند

اگر توانستید خود را کنترل کنید می‌توانید به طرف مقابل نیز کمک کنید تا عصبانیتش را کاهش دهد. برای اینکار به ترتیب:

-عصبانیتشان را تصدیق کنید (نادیده نگیرید)

-عذرخواهی کنید

-کمک کنید عصبانیتشان را بصورت زبانی بروز دهند

-در عصبانیت آنها را همراهی کنید (خود را از هدف عصبانیت به شریک عصبانیت تبدیل کنید).

کنترل عصبانیتنویسنده: دکتر الکس لیکرمن

مدرس آموزشهای پزشکی دانشگاه شیکاگو

منبع: PSYCHOLOGY TODAY

مترجم: حمید ابراهیمی زاده

مطالب مرتبط

دیدگاه بگذارید

avatar
  وارد شدن  
آگاه ساختن از
RSS
Follow by Email
Facebook
LinkedIn