تماس پوست به پوست چه اهمیتی در روابط انسانها دارد؟

انگار بیمارستانها کم‌کم دارند به اهمیت تماس پوست به پوست مادر و نوزاد پی می‌برند. من وقتی به این موضوع پی بردم که فرزندم تازه متولد شده بود، زیرا چندلحظه بعد از تولد پرستار او را روی سینه‌ام قرار داد و از من خواست اجازه دهم برای مدتی در همان حال بماند و پوستم را لمس کند. این روش جدید (که به آن مراقبت کانگورویی می‌گویند و می‌توانید از اینجا در مورد آن بیشتر بخوانید) دلایل موجهی نیز دارد. پژوهش‌ها نشان داده تماس پوست به پوست تاثیرات مثبت فوری برای کودکان دارد برای مثال باعث کاهش استرس و گریه کودک می‌شود، خواب او را بهبود می‌بخشد، شیرخوردن از سینه را راه می‌اندازد و …

اما محققان معتقدند تماس پوست به پوست علاوه بر این فواید فوری، فواید بلندمدتی نیز برای نوزادان دارد (مخصوصا نوزادان زودرس). معمولا بیمارستان‌ها نوزادان زودرس را در انکباتور قرار می‌دهند تا دمای بدنشان تثبیت شود و از آلودگی‌های محیطی در امان بمانند، اما همین‌کار باعث می‌شود این کودکان نتوانند تماس پوست به پوست با مادر خود داشته باشند. در حالیکه که پژوهش‌های اخیر بوضوح نشان می‌دهند کودکان نارسی که بلافاصله بعد از تولد توسط مادرشان ماساژ داده شوند در مقایسه با آنهایی که در انکباتور قرار داده می‌شوند وزن بیشتری کسب می‌کنند و به مدت‌زمان بستری شدن کمتری نیاز دارند. بعلاوه در پژوهش دیگری که نتایج آن اخیرا منتشر شد پژوهشگران دو دسته کودکان نارس را بصورت شانسی از هم جدا کردند. دسته اول را در انکباتور قرار دادند و از مادران دسته دوم خواستند به مدت دو هفته روزانه ۱ ساعت تماس پوست به پوست با کودکان خود برقرار کنند. در پایان این دوهفته کودکانی که تماس پوست به پوست با مادرشان داشتند پاسخ‌هاس بهتری به استرس می‌دادند، الگوی خواب بهتری داشتند و حتی توانایی‌های شناختی بیشتری نشان می‌دادند و جالب اینکه این اثرات دیرپا بودند و تا ۱۰ سالگی نیز ادامه داشتند.

لذا سوالی که برای ما پیش می‌آید اینست که چرا “تماس پوست به پوست” اهمیت دارد؟ و باعث چه تغییراتی در بدن کودکان می‌شود؟ پژوهش‌ها نشان داده لمس کردن می‌تواند هورمون‌های استرس ( برای مثال کورتیزول) را کاهش دهد، ضربان قلب را پایین آورد و کودکان ناراحت را آرام کند.

علاوه بر کودکان، تماس پوست به پوست در بزرگسالان نیز باعث فروکش کردن پاسخهای استرس می‌شود. بعنوان مثال در پژوهشی که روی زوجها انجام شد، یکی از این زوجها روبروی مانیتوری قرار می‌گرفت. در این مانیتور دوگونه تصویر نمایش داده می‌شد. یکی از تصاویر مربوط به دایره‌ای سبز بود و دیگری تصویر یک X قرمز و وقتی دایره سبز نمایش داده می‌شد معنی‌اش این بود که هیچ اتفاقی نخواهد افتاد اما وقتی علامت X  قرمز به نمایش در می‌آمد به معنای این بود که ۲۵% احتمال دارد به شخص شوک الکتریکی وارد شود.

در آزمایش اول این فرایند در حالی انجام می‌شد که شخص تنها بود. در آزمایش دوم این فرایند در حالی انجام می‌شد که یک فرد ناشناس دست مشارک‌کننده را گرفته بود و در آزمایش سوم شخص درحالی به تصاویر نگاه می‌کرد که همسرش دستش را گرفته بود.

پژوهشگران کنجکاو بودند بدانند مغز مشارکت کنندگان پس از مشاهده علامت X (که پس از آن احتمال داشت شوک دریافت کنند) چه واکنشی نشان می‌دهد. بعبارتی می‌خواستند بدانند مغز چگونه برای یک رخداد بد انتظار می‌کشد. بطور معمول وقتی ما انتظار رخداد بدی را می‌کشیم یا چیزی تهدیدمان می‌کند دچار اضطراب می‌شویم (مناطق مرتبط با اضطراب در مغزمان فعال می‌شود). جالب اینست که آزمایشگران دریافتند؛ وقتی همسر شخص دست او را گرفته باشد مناطق مرتبط با اضطراب در مغز کمتر فعال می شوند و هرچه رابطه این زن و شوهر بهتر باشد، این پاسخ کمتر خواهد بود. در حالی که تماس پوستی با یک غریبه تاثیر بخصوصی ندارد.

خب نکته این ماجرا چیست؟ تماس پوست به پوست هم در کودکان و هم در بزرگسالان موجب کاهش استرس می‌شود.

ممکن است شنیده باشید که در آغوش گرفتن و راه بردن کودک ممکن است اندکی آنها را بدعادت کند (مادر من که از این عبارت استفاده می‌کند!) اما بر اساس آنچه که پژوهش‌ها نشان می دهند، افرادی که در دوره نوزادی و نوباوگی زیاد در آغوش گرفته می‌شوند علاوه بر اینکه در کودکی آرامتر و شادترند، در بزرگسالی نیز سلامت عمومی بالاتری دارند و خلق بهتری نشان می‌دهند. جالب اینجاست که در آغوش گرفتن و تماس پوستی مادر و کودک نه تنها برای این کودکان سودمند است، بلکه موجب ایجاد خلق بهتر و کاهش استرس در مادران نیز می‌شود.

لذا اگر فرزند خردسال دارید و بخاطر گریه‌هایش اضطراب گرفته‌اید، بهتر است بجای پناه بردن به قرص‌های ضداضطراب، کودک خود را در آغوش گرفته و راه ببرید که هم او آرام شود و هم خودتان احساس آرامش کنید.

تماس پوست به پوست

 

نویسنده: دکتر ونسا لوبو

استادیار روانشناسی دانشگاه راتگرز

منبع: PSYCHOLOGY TODAY

مترجم: حمید ابراهیمی زاده

مطالب مرتبط

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر می دهد

avatar
  وارد شدن  
آگاه ساختن از