باید در برابر توهین‌های قومیتی بایستیم یا آنها را نادیده بگیریم؟

چندوقت پیش با یکی از دوستانم و یکی از همکارانش بیرون رفتیم. سر میز شام همکار دوستم (که البته کمی مست هم بود) ناگهان شروع به حرف زدن در مورد ایرلندی‌ها کرد (اجداد من ایرلندی بوده‌اند) در ابتدا بروی خودم نیاوردم اما انگار او قصد نداشت حرف زدن در این مورد را تمام کند. اگر چیزی نمی‌گفتم او به مزخرفاتش ادامه می‌داد و اگر هم اعتراض می‌کردم هم دوستم ناراحت می‌شد. بدجور در وضعیت باخت-باخت گیر کرده بودم.

از اینرو به مناسبت ماه تاریخ سیاه ( بزرگداشتی که هر سال برای یادآوری ظلم‌هایی که در تاریخ بر سیاهپوستان رفته در کانادا، ایالات متحده و انگلستان برگزار می‌شود. ماه تاریخ سیاه در سال ۲۰۱۸ بین ۹ مهر تا ۹ آبان بود) مناسب دیدم تا درباره این مسئله صحبت کنم. من در سالهای زندگی‌ام بخوبی هم نتیجه ایستادن در برابر توهین‌های قومیتی و هم نتیجه نشنیده گرفتن آنها را چشیده‌ام. اما قبل از صحبت کردن در مورد تجارب خودم قصد دارم توجهتان را به پژوهش‌هایی که در این باره انجام شده جلب کنم.

الکس سیزوپ در چندین پژوهش جالب نتیجه ایستادن در برابر توهین‌های قومیتی یا نادیده گرفتن آنها را مورد آزمایش قرار داده. او برای انجام این آزمایشات ابتدا می‌بایست شرایطی را مهیا می‌کرد که افراد در آنها با یک توهین قومیتی روبرو شوند. اما اگر بخواهیم افراد را در آزمایشگاه در این مورد آزمایش کنیم قطعا کار درستی نیست و پاسخ افراد بسیار متفاوت از دنیای واقعی خواهد بود. او و همکارانش بجای اینکار دست به یک آزمایش بسیار چالشی و خطرناک زدند. آنها از تعدادی مشارکت‌کننده سیاهپوست نحیف و لاغر ‌خواستند عمدا در پیاده رو خود را به عابران بزنند، بعد برگردند و دو ثانیه در چشمان آنها نگاه کنند. به نیمی از این مشارکت کنندگان گفته شد بعد از اینکار سرشان را پایین بیندازند و به مسیر خود ادامه دهند و در هیچ شرایطی برنگردند (البته تعدادی از همکاران این پژوهشگران در اطراف این صحنه حضور داشتند تا از هرگونه برخورد احتمالی جلوگیری کنند) و از نیمی دیگر خواسته شد وقتی توهین را شنیدند بازگردند و با آن مقابله کنند. سپس چندین متر آنطرفتر دوباره یک سیاهپوست دیگر خود را به آن فرد می‌زد و رد می‌شد (نفر دوم هیچکاری نمی‌کرد) و پژوهشگران نیز از دور به مشاهده وثبت وقایع می‌پرداختند.

قرار شد از بین افرادی که در برابر توهین‌های قومیتی می‌ایستند نیمی مودبانه اعتراض کنند و از نیمی دیگر خواسته شد با پرخاش در برابر این توهین ایستادگی کنند. متاسفانه بیشتر عابران در چنین مواقعی انواع و اقسام توهین‌های قومیتی را نثار این افراد می‌کردند.

نتایج این آزمایش نشان می‌داد بطور کلی ایستادن در برابر توهین‌های قومیتی منجر به احساس بدی در فرد هتاک شده و باعث کاهش این توهین‌ها و دیگر رفتارهای مرتبط با آن می‌شود و این خبر خوشحال کننده‌ایست. این تاثیر در برخوردهای مودبانه به اندازه برخوردهای پرخاشگرانه وجود دارد. اما مانند خیلی چیزهای دیگر در زندگی، ایستادگی در برابر توهین‌های قومیتی نیز هزینه‌هایی در بر دارد برای مثال این برخورد ممکن است منجر به عواقب شدیدتری ‌شود مثلا فرد توهین‌کننده به اعمالی همچون پرخاشگری و درگیری فیزیکی روی می‌آورد.

اما آنطور که پژوهش‌های دیگر نشان داده ایستادگی در برابر توهین‌های قومیتی علی‌رغم هزینه‌هایی که دارد ولی خوشبختانه در درازمدت نیز باعث کاهش این رفتارها می‌شود.

اما ناشنیده گرفتن توهین‌های قومیتی هم مزایا و معایبی دارد. مزیت نادیده گرفتن اینست که باعث بوجود آمدن احساس بدی در فرد هتاک نمی‌شود و لذا از بوجود آمدن تنش جلوگیری می‌کند اما عیب اینکار اینست که نه تنها باعث می‌شود فرد مورد توهین احساس بدی داشته باشد بلکه فرد هتاک به کارش ادامه می‌دهد و در اینکار جری‌تر هم می‌شود یعنی در برخوردهای بعدی ممکن است توهین‌های زننده‌تری را با احساس حق به جانبی بیشتری بروز دهد زیرا فرد هتاک رفتار نادیده‌گرفتن فرد مورد توهین را نوعی پذیرش حرف خود برداشت می‌کند (گویی که حرف هتاکانه او در مورد آن فرد صدق می‌کند). بعلاوه اینکار در درازمدت باعث بوجود آمدن توهم ارزشمندی قومیت خودی (نسبه به بقیه قومیت‌ها) در فرد هتاک شده و می‌تواند عواقب وخیم‌تری داشته باشد. پدیده‌ای که در روانشناسی اجتماعی به تهدید تصورات قالبی (stereotype threat) معروف است.

من آنشب به آن فرد هتاک چیزی نگفتم اما وقتی بخانه برگشتم چندین ساعت از توهین‌های او ناراحت بودم. وقتی همسرم ماجرا را ازمن پرسید با کراهت دلیل آن را برایش شرح دادم (خوشبختانه همسرم نیز اجدادی ایرلندی دارد). وقتی داستان را برایش شرح دادم او حرف جالبی بمن زد. او گفت: چرا در برابر او نایستادی؟ چون نمی‌خواستی دوستت را ناراحت کنی؟ آیا ناراحت شدن دوست تو از ناراحت شدن خود تو مهمتر است؟!

بله من برای اینکه دوستم ناراحت نشود بروی خودم نیاوردم. اکثر افراد هم بهمین خاطر از پاسخ دادن به چنین توهین‌هایی چشم‌پوشی می‌کنند؛ برای اینکه شخص مقابل را عصبانی یا ناراحت نکنند (اکثرا افرادی که با آنها رودربایستی دارند یا از آنها می‌ترسند). اما آیا ناراحت شدن طرف مقابل از ناراحت شدن شما مهمتر است؟ اگر عصبانی شود چه می‌خواهد بکند؟ شما را بکشد؟ خیر، بعید است! در بدترین وضعیت با شما دست به یقه خواهد شد، آیا ارزشش را ندارد؟

باید دانست تمام آفریدگان خداوند باهم برابرند و هیچکس بر دیگری برتری ندارد و این توهم که در ذهن بعضی افراد مبنی بر خاص بودن خود یا قومیتشان وجود دارد نیز بخاطر نادیده گرفته شدن توهین‌های قومیتی آنان توسط دیگران است.

من از آنروز بخودم قول دادم اگر از این ببعد کسی بمن توهین کرد در برابر او بایستم وهزینه‌اش را- هر چه که باشد-بپردازم. امیدوارم شما نیز به همین نتیجه برسید.

توهین‌های قومیتینویسنده: دکتر ایرا هایمن

استاد روانشناسی دانشگاه وسترن واشینگتن

منبع: PSYCHOLOGY TODAY

مترجم: حمید ابراهیمی زاده

مطالب مرتبط

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر می دهد

avatar
  وارد شدن  
آگاه ساختن از