روانشناسی محیط کار؛ با همکاران سواستفاده‌گر چگونه برخورد کنیم؟

من مدتهاست در مورد این مسئله که افراد چگونه می‌توانند در مشاغلی که در آنها با افرادی سواستفاده‌گر همکار هستند، دوام بیاورند بر این مشکل غلبه کنند. من در اینباره در وبلاگ شخصی‌ام هم مطلب می‌نویسم و بهمین واسطه هر هفته حدود ۱۰ تا ۱۵ ایمیل از افرادی دریافت می‌کنم که با این مشکل دست بگریبان هستند  و بواسطه همین بازخوردهای واقعی، هر روز دانشم را در این مورد بهبود می‌بخشم. در این یادداشت قصد دارم بهترین روشهایی که تاکنون به آنها رسیده‌ام را با شما در میان بگذارم تا چنانچه شما نیز از مشکل ” همکاران سواستفاده‌گر ” رنج می‌برید بتوانید از آنها استفاده کنید و خواهشم این است که چنانچه تجربه‌ای در این مورد دارید آن را با من و بقیه در میان بگذارید تا بقیه نیز از آن استفاده کنند.

قبل از اینکه راهکارها را بگویم باید کمی در مورد کلمه ” همکاران سواستفاده‌گر ” (AssHole Coworkers) صحبت کنیم. من نمی‌دانستم چگونه باید معنایی که در ذهنم بود را به کلمه تبدیل کنم. منظور من از همکاران سواستفاده‌گر افرادی قدرنشناس، تنبل، پررو، بی‌انصاف و … است که در محیط کار ما حضور دارند. بنظرم همینقدر توصیف کافی است زیرا تمام کسانی که در محیط کار با این افراد سر و کله زده‌اند براحتی متوجه منظورم می‌شوند.

بهترین و بزرگترین راه: اگر می‌توانید از آن محیط بگریزید!

شک نداشته باشید که بهترین راه در صورت مواجهه با محیط کاری که در آن همکارانی سواستفاده‌گر حضور دارند، فرار کردن از آنجاست. در اینگونه موارد فرار کردن به معنای پاک کردن صورت مسئله نیست بلکه باید دانست سواستفاده‌گر بودن چیزی نیست که افراد از بدو تولد با خود به این جهان بیاورند، این مسئله نوعی بیماری مسری است که عامل انتقال آن مجاورت است و شما نیز ناخواسته پس از مدتی به این صفت مبتلا خواهید شد پس اولین توصیه من اینست که اگر می‌توانید آن محیط را ترک کنید اما فرار همیشه میسر نیست زیرا همانطور که یکی از مخاطبان برایم نوشته؛ “من باید برای تامین خانواده‌ام کار کنم و از طرفی برای زنی در سن و سال من کارهای زیادی پیدا نمی‌شود پس من نمی‌توانم فرار کنم …”

اگر شما نیز شرایط مانند این زن دارید قدمهای زیر را بردارید:

۱-با مقابله مودبانه شروع کنید:

باید دانست همکاران لسواستفاده‌گر به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند؛ یکدسته آنهایی هستند که ناآگاهانه چنین صفتی را بروز می‌دهند و احتمالا همان کسانی هستند که در ابتدا مثل شما از رفتارهای همکاران سواستفاده‌گر دیگر  احساس انزجار می‌کرده‌اند اما همانطور که گفتم آهسته‌آهسته در این شرایط ذوب شده‌اند و به رنگ جماعت درآمده‌اند اما دسته دیگر آنهایی هستند که احساس زرنگی می‌کنند، واقعا خرده‌شیشه دارند و آگاهانه دست به رفتارهای سواستفاده‌گرانه خود می‌زنند. مقابله مودبانه این دو دسته را از هم جدا می‌کند و بدین صورت انجام می‌شود که شما با کلماتی سنجیده و غیرتحریک‌آمیز احساس خود را در مورد رفتارهای آنها بیان کنید، یادتان باشد در طی اینکار کسی را متهم نکنید مثلا ” اینکار شما مرا ناراحت می‌کند و من احساس حقارت می‌کنم” ولی نگویید “تو قصد داری مرا تحقیر کنی”.

وقتی مقابله مودبانه صورت گرفت آندسته همکاران سواستفاده‌گری که ناآگاهانه اینکار را می‌کنند بخود آمده و شیوه برخوردشان را با شما تغییر می‌دهند و البته شایسته است شما نیز پس از این تغییر ، ازاین تغییر قدردانی کنید.

۲-آنهایی که با مقابله مودبانه دست از کار خود نمی‌کشند:

تا جائیکه می‌توانید برخورد با این افراد را کم کنید مثلا در هنگام جلسات در کنار آنها ننشینید، با آنها صحبت نکنید و از آنها تقاضایی نکیند و چنانچه مجبور به صحبت کردن با آنها شدید مکالمه‌تان را تا جای ممکن کوتاه کنید. با آنها تا نهایت امکان مودبانه صحبت کنید ولی هیچگونه عواطفی از خود به آنها نشان ندهید، در حضور آنها نخندید و با آنها ارتباط چشمی برقرار نکنید. اگر بشما کنایه‌ای زدند آن را نشنیده بگیرید و جوابشان را ندهید. پژوهش‌ها نشان داده ملاقات‌های سرپایی کوتاه‌تر از ملاقات‌های نشسته هستند لذا اگر قرار است با آنها ملاقاتی داشته باشید آن را در مکانی که صندلی نیست انجام دهید مثلا توی راهرو.

۳-راههایی برای پیروزی‌های کوچک علیه آنها پیدا کنید:

گاهی مواقع امکان براه انداختن یک انقلاب علیه همکاران سواستفاده‌گر وجود ندارد مثلا لابی آنها قدرتمند است یا شما حوصله و وقت مبارزه و تغییر شرایط را ندارید. در چنین مواقعی هرگز رفتارهای آنها را بدون واکنش نگذارید و اجازه ندهید تصور کنند شما فرد بی‌آزاری هستید و واکنشی نشان نمی‌دهید بلکه در عوض راهی (ولو کوچک) برای کسب کنترل پیدا کنید و آنقدر در آن پایداری نشان دهید تا آنها دست از سر شما بردارند. مثلا در یکی از نامه‌هایی که اخیرا یکی از مخاطبان برای من فرستاده چنین داستانی را تعریف می‌کند ” من بتازگی در شرکتی استخدام شده‌ام. در این شرکت چندنفر کارمند باسابقه هستند که همه را اذیت می‌کنند و قاعدتا کسی که از همه کم سابقه‌تر است (من) آماج این اذیت‌ها نیز هست مثلا در هنگام نهار، شرکت به هر نفر یک کیک هم می‌داد اما من متوجه شدم هرگز به من کیک نمی‌رسد زیرا آن کارمندان با سابقه قبل از آمدنم سهم کیک مرا برای خودشان بر می‌دارند من که از این رفتار حسابی عصبانی شده بودم یکروز تصمیم به مقابله گرفتم بهمین‌خاطر مقداری داروی مسهل به  آشپز دادم و گفتم این ادویه را روی کیکم بریز و بعد از ظهر همان روز وقتی این قضیه را برای همکارانم تعریف می‌کردم آشکارا متوجه شدم عده‌ای از آنها احساس خوبی ندارند …”

۴-بی‌تفاوتی را تمرین کنید و یاد بگیرید که چگونه به همکاران سواستفاده‌گر اجازه ندهید روحتان را آزرده کنند:

رهنمون‌های اقتصادی و مدیریتی همواره اهمیت تعهد در کار و مایه گذاشتن همه‌جانبه را بما گوشزد می‌کنند. این توصیه خوبی است اما در صورتی که مدیر و همکاران با ما منصفانه برخورد کنند لذا در محیطی که مملو از همکاران سواستفاده‌گر است هیچ نیازی به متعهد بودن نیست زیرا اینکار روح شمار ا آزرده کرده و پس از مدتی شما را به مرز فرسودگی می‌رساند. بهتر است در چنین مواقعی تمرین بی‌تفاوتی را در دستور کار قرار دهید و یاد بگیرید که چگونه اهمیت ندهید و آنقدر به این شیوه ادامه دهید تا شغل مناسب دیگری بیابید.

۵-در مورد آنها مدارک و شواهد جمع‌آوری کنید:

بطور مخفیانه راجع به سواستفاده‌ها و کم‌کاری‌هایی که این افراد انجام می‌دهند مدرک جمع کنید اما یادتان باشد که اینکار را بسیار مخفیانه انجام دهید. با گذشت زمان این مدارک به اهرمی بسیار قدرتمند در دستان شما تبدیل خواهند شد و می‌توانید بسته به میلتان از آنها استفاده کنید مثلا همکاران سواستفاده‌گر را بوسیله آنها تهدید کنید یا آنها را لو بدهید و یا هرطور دیگر که خواستید عمل کنید.

۶-جبهه‌سازی کنید:

قطعا در یک محیط کار همه بد یا خوب نیستند. سعی کنید با همکاران دیگرتان که از این مسئله در رنجند صحبت کنید و با آنها یک جبهه تشکیل دهید. برای یک مدیر بسیار آسان است که شکایت یک کارمند را نادیده بگیرد اما از سویی بسیار سخت‌ است که بخواهد شکایت دو، سه یا چهارنفر را نادیده بگیرد. اثر این تاکتیک در پژوهش‌هایی که پاملا ساندویک -استاد دانشگاه نیومکزیکو- به انجام رسانده بخوبی آشکار شده است.

۷-بعنوان آخرین گام تعقیب قانونی را در دستور کار قرار دهید:

خوشبختانه در سالهای اخیر قوانین نسبتا مناسبی در جهت کاهش سو‌استفاده‌های محیط کار به تصویب رسیده‌اند. این قوانین آنچنان ایده‌آل نیستند که شما در اولین برخورد با همکاران سواستفاده‌گر بتوانید از آنها منتفع شوید ولی آنقدر خوب هستند که بعنوان آخرین راه بتوانید به آنها متوسل شوید. پیگیری این شکایات نیاز به زمان و حوصله زیادی دارد ولی اگر بتوانید ادعای خود را اثبات کنید حمایت‌های قانونی قابل‌توجهی نسیبتان خواهد شد.

همکاران سواستفاده‌گرنویسنده: دکتر روبرت ساتون

روانشناس صنعتی و سازمانی و استاد دانشگاه استنفورد

منبع: PSYCHOLOGY TODAY

مترجم: حمید ابراهیمی زاده

مطالب مرتبط

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر می دهد

avatar
  وارد شدن  
آگاه ساختن از