فواید بدبینی

یکی از شرکت‌های ساختمان سازی مشهور قرارداد بسیار پرسودی بسته بود. کارمندان شادمان از این مسئله با سرعت و انرژی تمام برنامه‌ریزی‌ها را بخوبی انجام داده بودند و همین که خواستند پروژه را شروع کنند مدیر دستور توقف کار را صادر کرد و از همه آنها خواست در دفتر کارش حاظر شوند. هیچکس نمی‌دانست مدیر با آنها چکار دارد و چه شده که همه کارمندان را با هم فراخوانده. وقتی همه دور میز کنفرانس نشستند مدیر صحبتش را اینگونه آغاز کرد “آقایان، متاسفانه من خبرهای بدی دارم. این پروژه با شکست مواجه خواهد شد. کسی می‌تواند دلیل آن را برایم توضیح دهد؟”

تمام افراد حاظر در جلسه ناگهان خشکشان زد: چی؟ ولی ما هنوز کار را شروع نکرده‌ایم…!

می‌دانم ممکن است فکر کنید اینکه از کارمندانمان انتظار بدبینی داشته باشیم ممکن است کمی مخرب بنظر برسد ولی در دنیای تجاری امروز تمام شرکت‌ها از مشاغل نوپای کوچک گرفته تا شرکت‌های غول‌آسای چندملیتی دارند همین روش را بکار می‌برند یعنی مدیران این مشاغل در مقابله با خوش‌بینی آشکارا از کارمندان خود می‌خواهند بدبین باشند.

تکنیکی که مدیر مثال بالا از آن استفاده کرد توسط روان‌شناسی بنام گری کلین ساخته شد. این تکنیک “قبل از واقعه (premortem)” نام دارد. در اجرای تکنیک قبل از واقعه یک مدیر باید تمام احتمالات منفی را قبل از شروع کار در نظر بگیرند و به این فکر کند که چه اشتباهاتی ممکن است رخ دهند. چرا یک مدیر باید اینکار را انجام دهد؟ زیرا تجربه ثابت کرده بسیاری از پروژه‌هایی که واقعا می توانند یک موفقیت بزرگ بحساب بیایند تنها بدلیل اشتباهاتی که می‌توانستند قابل پیش‌گیری باشند به شکست منتهی می‌شود زیرا بسیاری از افراد به این دلیل که اصلا تصور نمی‌کنند اتفاقی بر خلاف خواسته‌شان رخ دهد هیچ نقشه جایگزینی برای کار خود در نظر نمی‌گیرند.

از نظر من اساسا یک شرکت باید انسانی شکاک و بدبین را به مدیریت انتخاب کند. افرادی که دست روی نقاط کور و ابهامات کار بگذارند و بفشارند. ابهاماتی که گاهی ما به سبب خوشبینی یا مثبت اندیشی آنها را نمی‌بینیم. کسی که با سوزن بدبینی خود باد کارمندان متورم شده از غرور را تخلیه کرده و آنها را با واقعیات روبرو کنند. هیچکس بهتر از مایک تایسون قهرمان سابق بوکس سنگین وزن جهان معنای این جمله را درک می‌کند که در توضیح علت از بین رفتن ناگهانی شهرت و اعتبارش به خبرنگاری گفت ” اگر فروتن نباشید زندگی فروتن بودن را به شما خواهد آموخت”.

البته سابقه این روش به سالها قبل از پیدایش علم روان‌شناسی و دوران فلاسفه رواقی همچون مارکوس اورلیوس، اپیکتتوس و سنکا باز می‌گردد و آنها اسم جالب و درخوری هم برای آن انتخاب کرده بودند: پیش‌درمان شیاطین!

اجازه دهید با مثالی برایتان شرح دهم آنها چگونه اینکار را انجام می‌دادند. فرض کنید اپیکتتوس قصد داشت با یک کشتی به مسافرت برود. او یکبار در ذهن خود این سفر را از ابتدا تا انتها طی می‌کرد و در طی اینکار تمام اتفاقات ناخواسته‌ای که ممکن بود پیش بیاید را در نظر می‌گرفت؛ در راه طوفان شود، کاپیتان کشتی مریض شود، کشتی مورد حمله دزدان دریایی قرار بگیرد و …

در همین راستا اپیکتتوس در نامه‌ای که به یکی از دوستانش نوشته بود جمله جالبی گفته:

برای یک انسان خردمند هیچ اتفاقی غیرمنتظره نیست

لذا ما نیز می‌توانیم با بکار بردن این شیوه خود را برای تمام اتفاقات غیرمنتظره‌ای که ممکن است در راه اجرای برنامه‌ها و اهدافمان پیش بیاید، آماده کنیم. ما باید هم خود را برای شکست و هم برای پیروزی آماده کنیم و در اینصورت حتی پیروز شدن هم لذت دوچندانی برای ما خواهد داشت.

این روش حتی اگر در عمل هیچ فایده‌ای هم نداشته باشد، حداقل در تنظیم کردن انتظارات ما موثر و مفید است. وقتی تمام اتفاقات ناکام‌کننده‌ای که ممکن است رخ دهند را در نظر می‌گیریم، آنگاه بخوبی پی می‌بریم آنچنان هم که فکر می‌کردم از پیش برنده نیستیم و لذا چنانچه در طی اجرای برنامه شکست بخوریم دلسرد نمی‌شویم.

باید دانست ما در دنیایی زندگی می‌کنیم که بسیاری از متغیرهایش نه تنها در کنترل ما نیست بلکه ما حتی از بسیاری از آنها آگاهی نداریم. متغیرهایی که هر لحظه و در هرجای مسیر ممکن است سر راه ما سبز شوند و ما را از رسیدن به اهدافمان بازدارند. تنها متغیری که صد در صد در اختیار ماست بدبینی است، این که فکر کنیم ممکن است در برنامهایمان اشکالی بوجود بیایند و از قبل خود را برای مواجهه با آنها آماده کنیم.

ممکن است اطرافیان شما را به بدبینی متهم کنند؟ چه کسی اهمیت می‌دهد؟! آیا بدبینی بهتر از بازنده بودن نیست؟ وقتی بدبینی در تفکرمان جریان یافت کمی اذیت می‌شویم زیرا مشکلات بسیاری را می‌بینیم اما همین مسئله برای ما یک شانس است زیرا ما حکم کسی را داریم که برای شرکت در یک مسابقه دو در زمین سنگلاخ تمرین می‌کند و مسلما چنین کسی از کسی دارد که انتظار یک جاده صاف در طی مسابقه را می‌کشد شانس بالاتری برای برنده شدن دارد.

بدبینینویسنده: رایان هالیدی

نویسنده و استراتژیست رسانه

منبع: PSYCHOLOGY TODAY

مترجم: حمید ابراهیمی زاده

مطالب مرتبط

دیدگاه بگذارید

avatar
  وارد شدن  
آگاه ساختن از
RSS
Follow by Email
Facebook
LinkedIn