یک حقه ذهنی جالب برای مرور خاطرات دردناک بدون رنج‌کشیدن

بیاد آوردن خاطرات قدیمی حال عجیبی به آدم می‌دهد، نوعی احساس دلتنگی شیرین و آرامشی با طعم روزهای ابری، شاید بهمین‌خاطر است که گاهی افراد پیر دور هم جمع می‌شوند و خاطرات دوران گذشته را باهم مرور می‌کنند. اما بیاد آوردن همه خاطرات چنین حسی به آدم نمی‌دهد. در حقیقت بیاد آوردن بعضی خاطرات رنج و عذاب است، همان خاطراتی که به آنها خاطرات دردناک می‌گوییم.

یک راه برای فرار از این رنج اینست که این خاطرات را فراموش کنیم و پشت سر بگذاریم اما گاهی در زندگی موقعیت‌هایی پیش می‌ اید که نه تنها لازم است خاطرات دردناک را بیاد آوریم بلکه باید آنها را بازگو نیز بکنیم مثلا فکر کنید فردی که مورد تجاوز جنسی قرار گرفته باید آن لحظات را با جزئیات کامل بیاد آورد و برای افسران پلیس تعریف کند. گذشته از این، خاطرات دردناک و کلا هر خاطره‌ای که از آن بیزاری می‌جوییم سماجت عجیبی برای نشخوار شدن دارند. پدیده‌ای که روان‌شناسان به آن معمای فیل صورتی می‌گویند؛ تنها کافیست نخواهیم خاطراه‌ای را بیاد بیاوریم و آنگاه است که آن خاطره دردناک یا شرم‌آور مدام در ذهنمان پخش می‌شود. با این تفاسیر شاید فکر کنید چاره‌ای نیست و باید در برابر خاطرات دردناک تسلیم شد اما خوشبختانه پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهند می‌توانیم با یک حقه ذهنی ساده اما جالب خاطرات دردناک خود را بدن اینکه اذیت شویم بیاد آوریم.

اوزلم آیدوک -روان‌شناس از دانشگاه کالیفرنیا- و همکارانش در سری پژوهش‌های جالبی که در این زمینه انجام دادند دریافتند؛ زاویه دیدی که ما با آن به خاطراتمان می‌نگریم میزان دردناک بودن آن خاطرات را تعیین می‌کنند.

بگذارید این مسئله را کمی برایتان باز کنم؛ وقتی ما خاطراتمان را در ذهن مرور می‌کنیم از زاویه دید “اول شخص” به قضایا می‌نگریم یعنی صحنه را از مستقیما از دورن چشمان خودمان می‌نگریم. معمولا مرور کردن خاطرات دردناک از این زاویه دید بار عاطفی زیادی دارد، کمی کمتر از آنچه که در زمان واقعی تجربه کرده‌ایم. آیدوک معتقد است اگر بتوانیم خاطرات دردناک را از زاویه دید “سوم شخص” بنگریم (به صحنه جوری نگاه کنیم که انگار ما – بعنوان کسی که شخصیت اصلی خاطره است – و ما که شاهد صحنه هستیم دو نفر باشیم و اکنون در زمان یادآوری آن “مای مشاهده‌کننده” هستیم) بار عاطفی آن بشدت کاهش خواهد یافت.

کسانی که در آزمایشات آیدوک و همکارانش شرکت کرده بودند وقتی آموزش دیدند که چگونه از زاویه دید سوم شخص به خاطرات دردناک‌شان بنگرند، رنج بسیار کمتری را گزارش کردند. علاوه بر این، انداختن یک فاصله روانی بین “من رقم زننده خاطره” و “من مشاهده کننده” به آنها امکان داد درکشان را از آن خاطره بازسازی کنند و در نتیجه عواطفشان نسبت یه آن خاطره نیز دستخوش تغییر شد (مثلا پی بردند شاید آن خاطرات به آن اندازه که تابحال فکر می‌کردند شرم‌آور یا دردناک نبوده).

این نتایج تلویحات جالب دیگری هم داشت مثلا اینکه؛ وقتی افراد از زاویه دید سوم شخص به خاطراتشان می‌نگریستند استرس کمتری نشان می‌دادند (ضربان قلب و فشار خونشان کمتر از موقعی بود که خاطرات را از زاویه دید اول شخص می‌نگریستند و بسیار سریعتر بحالت عادی باز می‌گشتند).

همچنین هنگامی که افراد مشارکت‌کننده یک هفته پس از گذراندن این آزمایشات، مورد سوال قرار گرفتند، اعلام کردند کمتر از قبل آن خاطرات دردناک را نشخوار ذهنی می‌کردند.

چگونه در هنگام یادآوری خاطرات دردناک از زاویه دید سوم شخص استفاده کنیم؟

۱-در مکان راحتی بنشینید  یا لم بدهید.

۲-صحنه آغازین خاطره دردناک مورد نظرتان را بیاد آورید.

۳-در ذهن خود آنقدر از صحنه دور شوید تا بتوانید خودتان را در قاب تصویر ذهنی‌تان ببینید، آنقدر دور که همچون یک غریبه به صحنه بنگرید (در ذهنتان کنار خودتان در آن صحنه نایستید).

۴-در حالی که سعی می‌کنید زاویه دید سوم شخص را نگه دارید، خاطره را مرور کنید.

۵-هنگامی که می‌خواهید آن خاطره را تعریف کنید حتما از دید یک شخص سوم آن را تعریف کنید. مثلا نگویید؛ “…سرم داد کشید و کشیده‌ای به گوشم زد، همه داشتند بمن نگاه می‌کردند، دوست داشتم آب شوم و توی زمین بروم …” و بجایش بگویید “… سپس بر سرش داد کشید و کشیده‌ای به او زد، او نیز سرش را پایین انداخت و رفت …”

مطمئن باشید از این پس با استفاده از این حقه ذهنی مرور خاطرات دردناک لذتبخش نه، ولی آسانتر خواهد بود.

منابع:

Reference: O. Ayduk, & E. Kross, “From a distance: Implications of spontaneous self-distancing for adaptive self-reflection,” Personality Processes and Individual Differences98 (2010): 809-829.

خاطرات دردناکنویسنده: دکتر گای وینچ

روان شناس و نویسنده

منبع: PSYCHOLOGY TODAY

مترجم: حمید ابراهیمی زاده

 

مطالب مرتبط

دیدگاه بگذارید

1 دیدگاه برای یادداشت "یک حقه ذهنی جالب برای مرور خاطرات دردناک بدون رنج‌کشیدن"

avatar
  وارد شدن  
آگاه ساختن از
trackback

[…] و آن را برای ما تلطیف ‌کند. در حقیقت این سیستم ساختار خاطرات دردناک ما را از نو بازنویسی می‌کند و آن را بنحوی ثبت می‌کند […]