چگونه پسوردی که فراموش کرده‌ام را بیاد بیاوریم؟ با کمک حافظه ضمنی !

من معمولا وقتی پسوردی را فراموش می‌کنم سعی می‌کنم بفهمم اگر الان جای آن موقعی که آن پسورد را انتخاب کردم، می‌بودم چه پسوردی انتخاب می‌کردم؟ و شانسم را برای درست حدس زدن آن امتحان می‌کنم اما تعجب اینجاست که تقریبا همیشه در این کار ناموفق هستم و نمی‌توانم حدس بزنم چه پسوردی را انتخاب کرده بودم. براساس پژوهش‌های اخیری که در زمینه حافظه ضمنی انجام گرفته، برای بیادآوردن پسورد بهتر است حافظه ضمنی خود را به گونه‌ای پرورش دهیم که اگر پسوردی را فراموش کردم حداقل بتوانم بر اساس نشانه‌ها آن را حدس بزنم.

پژوهشگران حدود نیم‌قرن است که به وجود حافظه ضمنی پی برده‌اند. آنها پی‌برده‌اند افرادی که به اختلال یادزدودگی دچار می‌گردند از حافظه ضمنی به منظور بیادآوردن یک “کل” از “جزئی که بخاطر دارند” استفاده می‌کنند. در حقیقت حافظه ضمنی که گاهی به آن حافظه ناهشیار هم می گویند نوعی حافظه خودکار است و بما کمک می‌کند تا چیزها را بدون فکر کردن بیاد بیاوریم، چیزهایی که گاهی مربوط به سالها قبل هستند، در اینگونه تجربیات شاید شما دقیقا نتوانید خاطره مربوط به آن عکس یا کلمه یا مهارت را بیاد بیاورید اما می‌توانید بقیه مفهوم را حدس بزنید. این کاری است که حافظه ضمنی انجام می‌دهد. رایج‌ترین مثالهایی که برای کاربرد حافظه ضمنی وجود دارد اینها هستند:

-کسی دوسه کلمه از شعر یا آهنگی را زمزمه می‌کند و شما مابقی آن را بیاد می‌آورید.

-در کودکی دوچرخه سواری یا راندن خودرو را می‌آموزید ولی هرگز آن را فراموش نمی‌کنید.

-بدون فکر کردن مسیر‌های آشنا را مثلا محل کار تا خانه یا از خانه تا فروشگاه را طی می‌کنید.

-تایپ کردن با یک کیبورد.

-مسواک زدن و …

باید در نظر داشت که حافظه ضمنی با حافظه صریح تفاوت دارد زیرا حافظه ضمنی معمولا کارهایی را حفظ می‌کند که بنوعی روتین (تکراری) باشند. فایده این حافظه اینست که وقتی سرتان شلوغ باشد یا قصد انجام چندکار همزمان را داشته باشید، مغز بطور خودکار انجام بعضی از کارها که حالت روتین‌تر دارند را به حافظه ضمنی می‌سپارد و بخش آگاهانه مغز را بر روی کاری که به هشیاری و آگاهی نیاز دارد، متمرکز می‌کند بهمین‌خاطر است که وقتی در حال قدم زدن از محل کار به خانه هستید و همزمان با یکی از دوستانتان با تلفن صحبت می‌کنید ناگهان خود را روبروی در منزل می‌یابید در حالیکه اصلا بیاد نمی‌آورید چگونه مسیر را طی کرده‌اید.

شکتر در کتاب خود بنام “در جستجوی خاطرات” از بیماری بنام باربارا صحبت می‌کند که توانست با بکارگیری حافظه ضمنی مهارتهای شغلی سابق خود را بازیابی کند درحالیکه در واقع هیچکدام از آموزشهایی که مدتها قبل برای یادگیری این مهارتها دیده بود را بیاد نمی‌آورد. آنها در تمرینات باربارا از روش “نشانه محو‌شونده” استفاده کردند . انجام این تمرین بدین صورت است که در ابتدا یک تصویر کامل را به بیمار نشان می‌دهید (تصویر یک توپ، خودرو، خانه و … ) وس پس مقداری از آن تصویر (۱۰%) را محو می‌کنید و سپس تصویر را به او نشان داده و از او می‌پرسید که آیا آن را بیاد دارد؟ سپس تصویر دیگری را به او نشان می‌دهید و پس از مدتی مقدار بیشتری از آن تصویر را محو کرده (%۲۰) و دوباره تصویر را به او نشان می‌دهید و از او می‌خواهید تصویر را حدس بزند. به همین ترتیب با مرور زمان پیوسته نشانه‌ها را کاهش می‌دهید تاجایی که پس از نشان دادن یک تصویر تنها بخش‌های کوچکی از آن را باقی گذاشته و پس از مدتی از بیمار می‌خواهید آن تصویر را حدس بزند مثلا تنها گوشه‌هایی از تصویر یک قارچ را به او نشان می‌دهید و از او می خواهید حدس بزند تصویر مربوط به چه چیزی است.  او با مرور زمان و تقویت حافظه ضمنی آنچنان پیشرفت می‌کند که براحتی با دیدن یک سوال به آن پاسخ خواهد داد.  

خب حال که با مفهوم حافظه ضمنی آشنا شدیم، این سوال پیش می‌آید که آیا افراد سالم اما فراموشکار هم می‌توانند از حافظه ضمنی به منظور بیاد آوردن چیزهایی که فراموش کرده‌اند (همچون نام یک دوست یا از آن مهمتر پسوردی که برای مثلا ایمیل یا اکانت فیس‌بوکشان گذاشته‌اند) استفاده کنند؟

دنینگ، بروز، فن‌دایک و جوئلز در پژوهشی که در سال ۲۰۱۱ در این مورد انجام دادند، امکان بکار گیری حافظه ضمنی بعنوان یک سیستم تصدیقی را مورد آزمایش قرار دادند.

آنها در طی یک دوره آموزشی تعدادی عکس به فرد نشان می‌دادند. سپس مجموعه‌ای از تکه عکسها را به او نشان می‌دادند و او می‌بایست تشخیص می‌داد کدامیک از این تکه عکسها مربوط به آن عکسهایی است که قبلا دیده است. این افراد می‌بایست این توانایی را می‌داشتند که بیش از افرادی آموزش ندیده تکه عکس‌های درست را تشخیص دهند. و این مسئله درست بود. کسانی که از حافظه ضمنی به منظور بیاد آوردن عکس‌ها استفاده می کردند نسبت به کسانی که صرفا سعی می‌کردند با یادآوری ساده عکس‌هارا بیاد آورند، توانایی بهتری نشان می‌دادند.

بوژینوف و همکارانش در پژوهشی پار ا فراتر گذاشته و دست به طراحی یک بازی کامپیوتری زدند که حافظه ضمنی افراد را بکار گرفته و آن را تقویت می‌کرد. مغز افرادی که به انجام این بازی می‌پرداختند به یک الگو دست پیدا می‌کرد که البته خود فرد از آن اطلاعی نداشت زیرا این الگو ناهشیار بود اما در طی انجام بازی بصورت ناهشیار از این الگو تبعیت می‌کرد.

وقتی که حافظه ضمنی‌تان را تقویت کردید براحتی می‌توانید با کمترین نشانه (آدرس سایتی که در آن حساب دارید، دیدن کلیدهای کیبورد، دیدن آرم آن سایت، فشردن اولین کلید درست اتفاقی و یا حتی نشانه‌هایی که بعضی از وبسایتها برای فراموش نشدن پسورد در دسترس کاربران قرار می‌دهند) پسورد فراموش‌شده را بیاد بیاورید.

حافظه ضمنی

 

نویسنده: دکتر آن کلاری

استاد روان شناسی دانشگاه ایالتی کلرادو

منبع: PSYCHOLOGY TODAY

مترجم: حمید ابراهیمی زاده

 

مطالب مرتبط

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر می دهد

avatar
  وارد شدن  
آگاه ساختن از