چگونه اعتیاد به شیرینی را از بین ببریم؟

هنوز هیچکس در جهان بطور رسمی ادعا نکرده که انسانها می‌توانند به خوراکی‌ها هم معتاد شوند اما وقتی در پژوهش‌هایم درباره اعتیاد با افراد عادی (افرادی که از نظر عرف جامعه معتاد بحساب نمی‌آیند) مصاحبه می‌کردم و از آنها می‌پرسیدم “بنظرتان به چیزی اعتیاد دارید؟” تصور می‌کنید چه جوابی بمن می‌دادند؟ بیشترشان می‌گفتند؛ بله اعتیاد به شیرینی و تلویزیون …

البته به راحتی می‌توان این حرف افراد را بحساب اغراقشان گذاشت ولی پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند حتی اگر اعتیاد به شیرینی نوعی اصطلاح اغراق‌آمیز باشد ولی باز هم بسیاری از ویژگی‌های اعتیاد به مواد اعتیادآور همچون نیکوتین یا هروئین را داراست.

برای درک مفهوم اعتیاد به شیرینی ابتدا بهتر است اندکی درباره خود اعتیاد و مکانیزم آن صحبت کنیم و صحبت را با این سوال شروع کنیم که چرا افراد به بعضی مواد (که به آنها مواد مخدر می‌گوییم) معتاد می‌شوند؟

بسیاری از مواد مخدر از این بابت اعتیادزا هستند که در ابتدا منجر به آزاد شدن (یا جلوگیری از بازداری شدن) انتقال‌دهنده‌های عصبی در مغز می‌شوند که لذت را در انسان بوجود می‌آورند یا منجر به بالا رفتن هشیاری، احساس رخوت یا افزایش انرژی می‌شود. اما بدن ما طوری تکامل یافته که اجازه ندهد ما برای مدت طولانی این حال خوش را حفظ کنیم و بجای آن تمام تلاشش را می‌کند که ما را در حالت عادی نگه دارد ( تعادلی که به آن هموستازیس گفته می‌شود). بهمین خاطر بدن ما پس از اندک زمانی می‌آموزد خود را چگونه با تاثیرات ماده مخدر سازگار کند. برای مثال اگر ماده مخدری منجر به افزایش ترشح سروتونین می‌شود بدن بسرعت تعداد گیرنده‌های سروتونین را کاهش می‌دهد و یا اینکه بطور کلی تولید سروتونین را کاهش می‌دهد و لذا هنگامی که مغز متوجه می‌شود شما قصد مصرف کردن ماده‌ای را دارید که منجر به فوران سروتونین می‌شود آنقدر میزان ترشح طبیعی سروتونین را کاهش می‌دهد که با احتساب مواد ترشح شده تحت تاثیر ماده مذکور، میزان سروتونین در مغز به سطح عادی برسد. مبنای اعتیاد نیز همین فرایند انطباق است. از آن پس شما باید مواد مصرف کنید تا بتوانید به سطح عادی سروتونین برسید (خمار و بدحال نباشید) و اگر می خواهید کسب لذت کنید (نشئه شوید) باید مقادیر زیادی از آن مواد را مصرف کنید.

حال بنظر می‌رسد تمام این فرایند در مورد شکر نیز رخ می‌دهد. پژوهش‌گران موسسه ملی علوم روانشناختی ژاپن کنجکاو بودند بدانند مغز و بدن چگونه خود را با انتظار مصرف شیرینی (مواد قندی) منطبق می‌کند. آنها در پژوهش های خود دریافتند وقتی مغز موشها انتظار خوردن یک وعده غذایی سرشار از مواد قندی را داشته باشد مغزش ماده‌ای شیمیایی بنام اورکسین ترشح می‌کند. اورکسین ماهیچه‌ها را وادار می‌کند تا جاییکه می‌توانند قند موجود در خون را جذب کنند و بدین طریق بدن را آماده دریافت مقدار زیادی مواد قندی می‌کند و بدین طریق پس از خوردن یک غذای سرشار از مواد قندی نیز سطح قند خون ثابت می‌ماند.

اما اگر در برابر وسوسه خوردن شیرینی مقاومت کنید چه می‌شود؟ در این حالت دو اتفاق رخ می‌دهد: ۱-افزایش اشتیاق به خوردن شیرینی و کاهش مقاومت. در نتیجه هر لحظه که می‌گذرد مقاومت کردن سخت‌تر می‌شود و میل به خوردن افزایش می‌یابد. دقیقا مانند یک فرد سیگاری که قصد دارد در برابر وسوسه سیگار مقاومت کند.

چگونه اعتیاد به شیرینی را درمان کنیم؟

برایان وانسینک و همکارانش از دانشگاه ایلینویز در پژوهش‌های خود پی برده‌اند که وقتی شیرینی جات در دیدرس دور باشند، میل به خوردن آنها نیز کاهش می‌یابد.

آنها در یکی از آزمایشات خود تعدادی مشارکت‌کننده را به سه دسته تقسیم کردند. در هنگام مصاحبه با دسته اول ظرف شکلاتی را روبرو و کاملا در دسترس مشارکت‌کننده قرار دادند. در هنگام مصاحبه با دسته دوم ظرف شکلات را در کشویی کنار دست مشارکت‌کننده قرار دادند (شکلات ها برای مشارکت‌کننده در دسترس بود اما قابل دیدن نبود) و در هنگام مصاحبه با دسته سوم شکلات را درون کشویی شیشه‌ای ولی دور از دسترس مشارکت‌کننده قرارد دادند. نتیجه این آزمایش نشان داد وقتی شکلات دور از دسترس و خارج از دید افراد باشد (حتی اگر به افراد اطلاع داده شود که شکلات کجاست و باید از آن بخورند) آنها شکلات کمتری مصرف می‌کنند.

لذا می توان نتیجه گرفت که بهترین روش برای از بین بردن اعتیاد به شیرینی تغییر محیط زندگیست بنحوی که مواد قندی و شیرینی‌زا جلوی چشممان نباشند.

در نهایت باید یادآور شوم که هرچند اعتیادهای خفیف همچون اعتیاد به شیرینی رنج کمتری را بر ما تحمیل می‌کنند ولی همچنان اعتیاد بحساب می‌آیند و رفتار ما را کنترل می‌کنند لذا نباید در از بین بردن آنها اهمال کرد.

منابع:

۱٫ Shiuchi T, et al (2009). Hypothalamic orexin stimulates feeding-associated glucose utilization in skeletal muscle via sympathetic nervous system.
Cell Metabolism, 10(6), 466-480.
۲٫ Painter JE, Wansink B, & Hieggelke JB (2002). How visibility and convenience influence candy consumption. Appetite, 38(3), 237-238.
۳٫ Schwartz MB, et al. (2009). The impact of removing snacks of low nutritional value from middle schools. Health Education & Behavior 36(6), 999-1011.

اعتیاد به شیرینی

 

 

نویسنده: دکتر کلی مک گونیگال

استاد روانشناسی سلامت در دانشگاه استنفورد

منبع: PSYCHOLOGY TODAY

مترجم: حمید ابراهیمی زاده

مطالب مرتبط

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر می دهد

avatar
  وارد شدن  
آگاه ساختن از