چگونه در یک مصاحبه قبول شویم؟

فرض کنید شغل شما مصاحبه کردن باشد، البته نه بعنوان یک مجری تلویزیونی بلکه بعنوان مسئول مصاحبه با متقاضیان ثبت‌نام در یک دانشگاه و شغلتان این باشد که برای پذیرش دانشجویان از آنها مصاحبه بگیرید. در اینصورت اگر فرض کنیم در طول دوره ثبت‌نام هر هفته با ۲۵ نفر مصاحبه کنید آنگاه شما در طول هر ۶ ماه (یک ترم) با بیش از ۵۰۰ نفر مصاحبه کرده‌اید. بعضی از داوطلبان برای پذیرش در دانشگاه شما مناسب هستند و بعضی‌های دیگر خیر (اساسا فرایند مصاحبه برای تشخیص فرد مناسب از افراد نامناسب صورت می‌گیرد) لذا شما در طی سال‌ها کسب تجربه در این سمت یا یک نگاه و چند سوال ساده می‌توانید بفهمید فردی که روبروی شما نشسته چندمرده حلاج است. زیرا مثلا پس از ۱۰ سال سابقه در این شغل و مصاحبه با بیش از ۵۰۰۰ داوطلب اکنون به معیارهایی مستحکم در ذهنتان دست‌یافته‌اید که فرد تازه وارد را با آن معیارها مقایسه می‌کنید و اگر او واجد آن معیارها (یا بهتر) بود او راقبول و اگر چنین نبود او را رد می‌کنید. همانطور که گفتم این معیارها در طول زمان و در نتیجه میانگینی است که از کل افرادی که تابه امروز قبول کرده‌اید، در ذهنتان ساخته شده‌اند و تحت تاثیر مصاحبه‌هایی که در همان روز انجام داده‌اید قرار نمی‌گیرند، درست است؟

یوری سیمونسون و فرانچسکا گینو در پژوهش جالبی که نتایج آن در فوریه ۲۰۱۳ منتشر شد به این موضوع پرداختند. آنها به طرز جالبی دریافتند برعکس تصور رایج؛ مصاحبه‌کنندگان باتجربه و حرفه‌ای شدیدا تحت تاثیر مصاحبه‌هایی که قبل از یک مصاحبه انجام می‌دهند قرار می‌گیرند!

این پژوهشگران برای بررسی این موضوع فرایند نمره‌دهی که چند مصاحبه‌کننده به افرادی که در دوره MBA (نوعی دوره تخصصی مدیریت) شرکت کرده بودند را بدقت بررسی کردند. آنها تمام عواملی که می توانست نمره نهایی کاندید را پیش‌بینی کند در نظر گرفتند (حتی شخصیت فرد مصاحبه‌کننده را!) و در نهایت دریافتند؛

وقتی مصاحبه‌کنندگان به افراد قبلی که با آنها مصاحبه کرده‌اند نمرات پایینی داده باشند، سعی می‌کنند به فرد بعدی نمره بالاتری بدهند و اگر به نفرات قبلی نمرات بالاتری داده باشند سعی می‌کنند تا جای ممکن به افراد بعدی نمرات پایینتری بدهند!

چرا؟

بنظر می‌رسد مصاحبه‌کنندگان بیش از اینکه از آن معیارهای کذایی پیروی کنند بیشتر دوست دارند در نمره‌دهی “تقارن” را رعایت کنند لذا هنگامی که به ۳ یا ۴ نفر نمرات بالایی می‌دهند نگران می‌شوند که نکند اصطلاحا دارند به آزمون آب می‌بندند (در حالیکه شاید آن ۳ یا ۴ نفر بر حسب اتفاق واقعا شایستگی و آمادگی بالایی داشته بوده باشند) لذا وقتی با نفر بعدی مصاحبه می‌کنند سعی می‌کنند تا جای ممکن دستشان را تنگ بگیرند. بهمین‌خاطر اگر یک مصاحبه‌کننده در طی یکروز بطور متوالی با چند کاندید خوب برخورد کند نباید در ادامه آن روز از کس دیگری مصاحبه بگیرد، اما آنها اینکار را می‌کنند.

البته پژوهشگران دلایل احتمالی دیگری نیز برای این پدیده اقامه کرده‌اند مثلا:

-ممکن است مصاحبه‌های متوالی در طول یک روز باعث بزرگنمایی تفاوت‌های کاندیداها در نظر مصاحبه‌کننده بشود. لذا اگر کاندیدی دیرتر از بقیه به نوبت مصاحبه برسد و از قضا تنها اندکی از کاندیدهای قبل ضعیف‌تر باشد، در نظر مصاحبه‌کننده خیلی ضعیفتر از قبلی‌ها بنظر می‌رسد.

جالب اینکه هیچکدام از عوامل دیگری که در یک مصاحبه تاثیرگذارند (از جمله شخصیت کاندید و مصاحبه‌کننده) به اندازه این عامل در قبولی یا رد کاندید موثر نیستند.

این اثر در مواردی مشابه مصاحبه (و کلا هر فرایندی که دربردارنده نوعی مقایسه باشد، وجود دارد)، مثلا تصحیح برگه‌های امتحانی توسط معلمان و اساتید دانشگاه. معلمان نباید برگه‌ها را پشت سر هم تصحیح کنند. خوشبختانه برای این موضوع راهکارهایی وجود دارد که در کتابهای “روشهای سنجش تحصیلی” موجود هستند.

اما اینکه مصاحبه‌کنندگان این نکته را رعایت نمی‌کنند (و دقیقا هم معلوم نیست که چرا رعایت نمی‌کنند!!!)، دلیل بر این نمی شود که ما خودمان را از متضرر شدن بوسیله این پدیده برحذر نداریم. این نتایج تلویحات مهمی در بر دارد. مثلا اینکه اگر قرار بود برای مصاحبه جایی بروید حتما سعی کنید زود بروید تا مورد مقایسه قرار نگیرید و از آن مهمتر پشت سر چند کاندید قوی قرار نگیرید (حدالمقدور پشت سر کسی قرار بگیرید که مصاحبه اش را خراب کرده). برای همین لازم است وقتی در سالن انتظار نشسته‌اید با کسانی که از جلسه مصاحبه خارج می شوند صحبت کنید و دریابید مصاحبه‌شان چطور بوده. اگر بد بود خود را آماده رفتن به جلسه مصاحبه کنید و اگر خوب بود باز هم صبر کنید.

مصاحبه

 

نویسنده: دکتر آرتور مارکمن

روانشناس شناختی و استاد دانشگاه تگزاس

منبع: PSYCHOLOGY TODAY

مترجم: حمید ابراهیمی زاده

مطالب مرتبط

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر می دهد

avatar
  وارد شدن  
آگاه ساختن از