چگونه وسوسه خوردن را از بین ببریم؟

وقتی بحث وسوسه خوردن پیش می‌آید وسواس‌الخناث همه جا هست؛ بوی کلوچه داغ و تازه از کلوچه‌پزی توی خیابان محل عبورمان، تبلیغات پیتزا در تلویزیون که می‌تواند هر اراده‌ای را در هم بشکند یا بستنی‌فروشی‌هایی که هر طرف سرتان را بگردانید بشما چشمک می‌زنند؛ وسوسه خوردن غذا همه جا هست زیرا مشخص شده هرچه نشانه‌های غذا بیشتر باشند ما تمایل بیشتری به خوردن پیدا می‌کنیم. برای مثال مشخص شده افرادی که در دفتر کارشان ظرف شکلات را در معرض دیدشان قرار می‌دهند بیش از آنهایی که آن را در کشو می‌گذارند شکلات می خورند. لذا براحتی می‌توان نتیجه گرفت یکی از دلایل چاقی و اضافه وزن در مردم کشورهای غربی تبلیغات وسوسه‌انگیز غذایی است که همه جا افراد را بمباران می‌کنند. اما مسئله جالب اینجاست که ما براحتی می‌توانیم با تغییر نگاهمان به نشانه‌های خوردن، از وسوسه خوردن پیشگیری کنیم.

در یکی از مقالاتی که اخیرا در مجله روان‌شناسی آزمایشی به چاپ رسیده، گروهی از پژوهشگران استرالیایی از تعدادی مشارکت‌کننده خواستند به شکل‌های گوناگونی به تصویر تبلیغ یک شکلات (که البته بسیار وسوسه‌کننده هم بود) نگاه کنند و سپس میزان شکلات خوردن آنها را مورد سنجش قرار دادند.

ترتیب این آزمایش به این شکل بود که به مشارکت‌کنندگان گفته شد قرار است در یک آزمون سنجش توجه شرکت کنند (به آنها گفته نشد این آزمایش درباره وسوسه خوردن است) و آنها باید به دو تصویر کنارهم در یک نمایشگر نگاه کنند. این دو تصویر تنها به مدت نیم ثانیه نمایش داده می‌شدند و سپس از روی صفحه محو می‌شدند، بعد از آن تکه کوچک از تصویر روی صفحه به نمایش در می‌آمد و وظیفه این مشارکت‌کنندگان این بود که حدس بزنند آن تکه تصویر مربوط به کدامیک از تصاویر است. تصاویری که قبل از تکه تصویر به نمایش در می‌آمدند یا تصویر شکلات (یا چیزهایی از این دست مانند کیک یا بستنی و ..) بودند یا تصویر خوراکی‌هایی بغیر از شکلات (مثلا پیتزا و …) و این پژوهشگران عمدا برای عده‌ای از مشارکت‌کنندگان در ۹۰% موارد برش کوچک را تصویری انتخای می‌کردند که مربوط به شکلات بود ( تا افراد را به این سمت سوق دهند که بیشتر به تصاویر شکلات نگاه کنند) برای بقیه نقطه را در مکانی قرار می‌دادند که تصویر غذاهای دیگر بود (تا توجه آنها را از شکلات منحرف کنند) و پس از نشان دادن دو یا سه تصویر افراد هر گروه براحتی می‌آموختند باید به کدام دسته از تصاویر بیشتر توجه کنند (زیرا حدس می‌زدند که تصور کوچک برای آنها بیشتر از کدام تصاویر انتخاب می‌شود).

پس از انجام این مرحله از مشارکت‌کنندگان خواسته می‌شد در یک آزمون “چشیدن مزه” شرکت کنند. در این آزمایش دو نوع کلوچه در اختیار مشارکت‌کنندگان گذاشته می‌شد؛ یکی با طعم شکلات و دیگری با طعم بلوبری و از آنها خواسته می‌شد آنها را بچشند و بگویند طعم کدامیک را بیشتر دوست داشته‌اند. به آنها گفته شد هر چقدر که بخواهند می‌توانند از آن کلوچه‌ها بردارند اما برای اعلام نظر نهایی خود تنها ۱۰ دقیقه فرصت دارند. اما این پژوهشگران بصورت مخفیانه رفتار افراد مشارکت‌کننده و وزن کلوچه مصرف شده را اندازه می‌گرفتند.

وقتی آزمایشگران در انتهای آزمایش نتایج را بررسی کردند متوجه شدند آنهایی که در حین انجام آزمایش اول عمدتا مجبور بودند به تصاویر شکلات نگاه کنند مقدار بسیار بیشتری از کلوچه شکلاتی خورده بودند اما آنهایی که مجبور بودند به تصاویر غیر شکلاتی توجه کنند حرص چندانی به خوردن آن نوع کلوچه نداشتند و تنها به اندازه چشیدن مزه از آن خورده بودند.

نتایجی که از این آزمایش بدست آمد بسیار جالب و تاثیرگذار بودند زیرا نشان می‌دادند؛

اگر بتوانیم تنها به مدت ۲۰ دقیقه وسوسه خوردن چیزی را نادیده بگیریم به میزان بسیار کمتری از آن خواهیم خورد.

این پژوهشگران معتقدند این روش تغییر توجه می تواند کمک بسیاری به کاهش پراشتهایی عصبی و همچنین کسانی که قصد کاهش وزن دارند بکند. هرچند خوردن غذاهای سالم (کم چربی، کم نمک و …) و فعالیت بدنی تاثیر بسزایی در کاهش وزن دارند ولی در اکثر موارد مقابله با وسوسه خوردن نقش اصلی را ایفا می‌کند. زیرا هم ورزش کردن و هم نوع تغذیه به میزان زیادی در کنترل ما هستند و اکثر افرادی که تصمیم جدی به کاهش وزن دارند ایندو را رعایت می‌کنند اما جالب اینجاست که اکثر این افراد از آنجائیکه نمی‌توانند بر وسوسه خوردن غذا غلبه کنند در کاهش وزن شکست می‌خورند زیرا وسوسه خوردن متغیری خارج از کنترل اراده ماست. اما ما می‌توانیم با تمرینات کنترل توجهی از ایندست آن را نیز به کنترل خود درآوریم و از اینرو بر پرخوری و چاقی پیروز شویم.

منابع:

Kemps, E. et al. (2014). Attentional Retraining Can Reduce Chocolate Consumption. Journal of Experimental Psychology: Applied.

وسوسه خوردن

 

نویسنده: دکتر سایان بیلاک

استاد روانشناسی دانشگاه شیکاگو

منبع: PSYCHOLOGY TODAY

مترجم: حمید ابراهیمی زاده

مطالب مرتبط

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر می دهد

avatar
  وارد شدن  
آگاه ساختن از